Mosty

aleja002Wieś sołecka Mosty położona jest na północnym skraju Kępy Oksywskiej. Zajmuje 1235 ha powierzchni, na której mieszka 1796 mieszkańców. Nazwa wsi pochodzi od nazwy kulturowej ,,most”. Pierwsza pisana wzmianka występuje w dokumencie z 1224 roku, jako Most. Wtedy to książę Šwiętopełk II darowuje Mosty cystersom z Oliwy, zmieniając decyzję swej matki Zwinisławy, która wcześniej całą Kępę Oksywską podarowała zakormicom Norbertankom z Żukowa. Ta zmiana decyzji doprowadziła do krwawego incyclentu (zajazdu) dzierżawców Mostów: Uberfeltów przeciw Konarskim Dawniej morze sięgało prawdopodobnie głębiej w ląd niż obecnie, 0 czym świadczą zapiski mó
wiące o porcie i wyspie Most. Mosty były dobrami klasztomymi. Dwór W Mostach był letnią rezydencją opatów oliwskich. Obok dworu w ogrodzie znajdowała się prywatna kaplica opatów, do której uczęszczali też rniejscowi mieszkańcy ku oburzeniu plebana z Oksywia. Kaplica uległa likwidacji w wyniku sekularyzacji dóbr kościelnych po I rozbiorze Polski. Od X111 wieku w Mostach była główna siedziba osobnej ekonomii-kurii (grangi) klasztoru oliwskiego. Stan ten trwał aż do rozbiorów, kiedy to Prusacy w miejsce grangi ustanowili urząd domenalny (domanenamt). Mosty stały się wsią królewska. Tak ponad sto lat temu opisywano Mosty:

Wieś królewska Mosty zostaje sprzedana w 1852 roku pruskiemu oficerowi Rumpf. Po kilkakrotnej zmianie właścicieli i parcelacji, w roku 1903 część majątku wraz z pałacem kupuje Klebba z żoną Marią z domu Dominik (siostra biskupa Dominika). Zachodnią część przybudówki do pałacu wraz z ziemią kupuje znany ród Radków z Dębogórza. W dawnych koszarach Wojsk Ochrony Pogranicza po adaptacji urządzono zbiorczą gminną szkołę podstawową.